Personal tools
A Network of Excellence forging the
Multilingual Europe Technology Alliance

META-FORUM 2011 - Press Release

Zijn de Talen van Europa in Gevaar?

META-FORUM 2011 zendt een mix van alarmerende en optimistische boodschappen uit

META-FORUM, dat gehouden wordt in Budapest, Hongarije op 27/28 juni, is een internationale conferentie over krachtige technologieën voor de meertalige Europese informatiemaatschappij en een officiële event van het Hongaarse EU-voorzitterschap

Verscheidenheid in cultuur en taal is een keurmerk van de Europese integratie. Hoewel de Europese Unie in 23 officiële talen werkt, worden er totaal circa 60 talen gesproken op ons continent wanneer regionale talen meegeteld worden. Informatie die geleverd wordt aan burgers, handelspartners, consumenten en toeristen blijft in hoog tempo groeien. Zullen bedrijven en overheden in staat zijn deze enorme hoeveelheid tekst te vertalen in 23 of 60 talen? Voor 23 talen zijn er 506 paren van bron- en doeltalen, voor 60 talen zijn 3540 paren nodig. We kunnen het ons zeker niet veroorloven om onze taalverscheidenheid op te offeren. Maar kunnen we het ons veroorloven om die te behouden?

De Europese integratie verwijdert de grenzen voor mensen, goederen en kapitaal. Het wereldwijde internet maakt vrije uitwisseling van informatie mogelijk, en menselijke taal is het enige medium voor het opslaan en delen van de kennis van de mensheid, en functioneert daarmee als het weefsel van het Web. Maar het Web bestaat uit vele talen, en de niet-Engelstalige inhoud op het Web groeit zeer snel. De laatste overblijvende grenzen die de vrije uitwisseling van ideeën en gedachten in de weg staan zijn onze taalgrenzen. Enorme mogelijkheden van regionale markten blijven vandaag ongebruikt door taalbarrières. Een recent UNESCO rapport over meertaligheid stelt dat talen een essentieel medium zijn voor het uitoefenen van fundamentele rechten, zoals politieke meningsuiting, onderwijs en participatie in de maatschappij.1 Bezorgde burgers zijn de sociale media van het Internet beginnen te gebruiken voor levendige dialogen over urgente sociale kwesties zoals het veiligstellen van duurzame energie, het hervormen van het financiële stelsel en het omgaan met demografische veranderingen; maar deze discussies zijn nog steeds verkaveld door de taalbarrières. Succesvolle Europese e-democratie moet zich uitstrekken over taalgrenzen heen.

Van Taaltechnologie wordt verwacht dat het de middelen zal bieden om deze taalgrenzen te overschrijden. Inderdaad is in de laatste paar jaar de kwaliteit van automatische vertaling enorm verbeterd. Desondanks gaat het onderzoek en de ontwikkeling nog steeds veel te langzaam en te versnipperd om onze taalproblemen op tijd op te lossen. Vanwege voor de hand liggende economische redenen is het grootste gedeelte van onderzoek en ontwikkeling geconcentreerd op het Engels. De meerderheid van de Europese talen heeft een ernstig tekort aan taalbronnen en sommige worden zelfs volledig genegeerd. In die zin zijn onze talen nog niet toekomstbestendig.

META-FORUM 2011 zal verslag doen van de bevindingen van dertig white papers over talen die elk de status van een Europese taal in het digitale tijdperk inventariseert. Op de conferentie komen vertegenwoordigers van top-notch Europese onderzoekscentra bijeen; er komen kleine en grote technologiebedrijven; vertaaldiensten en andere gebruikers van taaltechnologie; taalgemeenschappen; en beleidsmakers die verantwoordelijk zijn voor het ondersteunen van onderzoek en innovatie.

De bijeenkomst wordt georganiseerd door META-NET, een Network of Excellence bestaande uit 47 onderzoekscentra in 31 landen en gesubsidieerd door de Europese Commissie. META-NET smeedt de “Meertalige Europese TechnologieAlliantie” die technologieonderzoekers, leveranciers en gebruikers verenigt voor een grote Europese onderzoeks- en innovatie-inspanning. Vertegenwoordigers van meer dan 280 organisaties uit 40 landen hebben zich al aangesloten bij de alliantie.

In zijn openingstoespraak formuleert Zoran Stančič, Adjunct Directeur-generaal voor de Informatiemaatschappij en Media in de Europese Commissie, duidelijke verwachtingen: "In de Europese Unie hebben we in hoge mate de fysieke grenzen tussen landen opgeheven, maar er blijven nog veel grenzen over, waaronder de taalgrenzen. Toegang tot informatie in alle talen is een noodzakelijke voorwaarde om de circulatie van producten en diensten te verbeteren, en om de komst van een naadloze digitale ééngemaakte markt te bespoedigen. Ik ben ervan overtuigd dat Europa zijn leiderschap in taaltechnologieën verder kan ontwikkelen en oplossingen kan leveren die de Europese maatschappij en economie in het algemeen ten goede zullen komen. Echter, de enige manier waarop we dit kunnen bereiken is door het combineren van inspanningen en door het opbouwen van een sterk partnerschap met alle betrokken belanghebbenden. De plaats van taaltechnologieën in het toekomstige Europese onderzoeks- en innovatielandschap zal zwaar afhangen van het vermogen van het veld om met één stem te spreken "

De deelnemers aan META-FORUM zullen discussiëren over de leidende visies en initiële plannen voor de beoogde technologiepush. In drie visiegroepen en in een publieke webdialoog hebben experts van meer dan 100 bedrijven en onderzoeksorganisaties al gedurfde visies voor toekomstig onderzoek en over krachtige taaltechnologische toepassingen naar voren gebracht die ons werk en het alledaagse leven zullen veranderen.

De visies zullen gepresenteerd en bediscussieerd worden op de conferentie in Budapest. De gedeelde visie zal dienen als het startpunt voor een strategische onderzoeksagenda, waarvan de eerste schets ook op META-FORUM bediscussieerd zal worden.

Zoals Hans Uszkoreit, de META-NET coördinator, uitlegde: “ Met de juiste visie, spelers en agenda kunnen we de toekomst van de talen van Europa en de competitieve kracht van een Europese industriesector in een sleutelgebied van de technologische groei verzekeren. De publieke kosten voor een dergelijke inspanning zouden wel eens niet hoger kunnen zijn dan de kosten voor 100 kilometer snelweg in een nieuwe lidstaat.”

De geplande grootschalige inspanning zal niet alleen automatische vertaling verbeteren maar ook de “enabling technologies” voor veel andere applicaties creëren. Taaltechnologie wordt algemeen vandaag erkend als een van de sleutelgroeigebieden in de informatietechnologie. Grote internationale bedrijven zoals Google, Microsoft, IBM en Nuance hebben substantieel geïnvesteerd in dit gebied. In Europa hebben honderden midden- en kleinbedrijven zich gespecialiseerd in bepaalde taaltechnologische toepassingen of diensten. Taaltechnologie stelt mensen in staat samen te werken, te leren, handel te drijven, en kennis te delen over taalgrenzen heen en onafhankelijk van hun computervaardigheden.

Vandaag ondersteunt taaltechnologie ons al in alledaagse taken zoals het schrijven van e-mails of het kopen van kaartjes. We profiteren van taaltechnologie bij het zoeken naar en vertalen van webpagina’s; bij het gebruik van spellings- en grammaticacontrole in een word processor; bij het bedienen van het entertainmentsysteem in onze auto of onze mobiele telefoons met gesproken commando’s; bij de adviezen die een elektronische boekwinkel ons geeft; of bij het opvolgen van de instructies uitgesproken door een app voor mobiele navigatie. In de nabije toekomst zullen we in staat zijn met computerprogramma’s te spreken evenals met machines en toepassingen waaronder de langverwachte dienstbare robots die binnenkort onze huizen en kantoren binnen zullen komen. Waar we ook zijn, wanneer we de informatie ook nodig hebben, we zullen er simpelweg om vragen en wanneer we hulp nodig hebben zullen we die ronduit eisen. Het verwijderen van de communicatiebarrières tussen mensen en technologie zal onze wereld veranderen.

Op META-FORUM zullen keynote sprekers Thomas Hofmann van Google Europa en Bran Boguraev van IBM USA rapporteren over de technologische vooruitgang en plannen in hun grote internationale bedrijven. Enkele van de meest vooraanstaande Europese taaltechnologische wetenschappers zullen de huidige stand van zaken samenvatten, nieuwe doorbraken onthullen en succesverhalen over Europees onderzoek delen. Vertegenwoordigers van grote gebruikers van taaltechnologie, zoals de vertaaldienst van de Europese Commissie, Daimler Corporation en Vodafone zullen spreken over de voordelen van taaltechnologische toepassingen en hun noden presenteren.

Op dinsdag 28 juni 2011 zal de META-Prijs voor buitengewoon onderzoek, technologieën en diensten voor de Europese meertalige informatiemaatschappij uitgereikt worden, en verschillende META-Zegels van Erkenning zullen worden gepresenteerd voor innovatieve meertalige producten en diensten. Op de industrietentoonstelling die parallel aan de hoofdconferentie loopt zullen presentaties en demonstraties gehouden worden door grote en kleine bedrijven die werken in het hele spectrum van de taaltechnologie en er zullen onderzoeks- en ontwikkelingsresultaten van door de EU gesubsidieerde projecten gepresenteerd worden.

Twee landen met meertalige maatschappijen – India met zijn 19 “officiële” talen en Zuid-Afrika met 11 nationale talen – voeren systematische taaltechnologieprogramma’s uit. Op META-FORUM worden die programma’s gepresenteerd samen met EU en nationale onderzoeksprogramma’s. In twee paneldiscussies zullen problemen en oplossingsstrategieën van meertalige maatschappijen en van Europese talen met minder taalbronnen met elkaar vergeleken en bediscussieerd worden.

Een noodzakelijke vereiste voor het maken van succesvolle toepassingen voor een taal zijn grote volumes van verzamelde en geïnterpreteerde taaldata, zoals teksten en spraakopnames. Een tweede voorwaarde is het bestaan van basistechnologie voor analyse voor elke taal. Op het forum in Budapest zal META-NET een nieuwe dienst voor het delen en onderhouden van dergelijke taalbronnen, META-SHARE genaamd, onthullen. Deze dienst zal onderzoek en ontwikkeling enorm veel makkelijker maken. Het bestaan en de kwaliteit van dergelijke taalbronnen varieert van taal tot taal, en hangt af van het commerciële belang van de taal, de problemen die de taal stelt voor automatische verwerking en het onderzoek dat er al aan gewijd is. Voor de META-NET white papers had niemand de stand van zaken van de Europese talen met betrekking tot ondersteuning van de technologie in kaart gebracht. Nu kan META-NET laten zien waarom de meeste talen serieuze problemen tegemoet gaan zien en de meest bedreigende gaten aanwijzen.

De belangrijkste boodschap van META-FORUM 2011: Hoewel de EU en zijn lidstaten al talloze individuele onderzoeksprojecten hebben gesteund, blijft het technologische gat tussen “grote” en “kleine” talen steeds maar toenemen. Er is tot nu toe nog geen inspanning van voldoende schaalgrootte en coördinatie gedaan in Europa om de ontbrekende taalbronnen en technologieën te creëren of technologie naar de meest talen over te dragen. Er zijn sterke redenen om deze immense uitdaging te benaderen in een gemeenschapsinspanning met de EU, de lidstaten en de industrie, onder andere: de hoge per-capita financiële last voor gemeenschappen met kleinere talen; de benodigde overdracht van technologieën tussen talen; de interoperabiliteit van taalbronnen, tools en diensten; en het feit dat de taalgrenzen vaak niet samenvallen met politieke grenzen. Europa moet actie ondernemen om zijn talen voor te bereiden voor het digitale tijdperk. Zij vormen een kostbaar onderdeel van ons culturele erfgoed en als zodanig verdienen zij het toekomstbestendig gemaakt te worden.


1 UNESCO Director-General, Intersectoral mid-term strategy on languages and multilingualism, Paris, 2007 (http://unesdoc.unesco.org/image/0015/001503/150335e.pdf).